25 डिसेम्बर 1991 मा सोभियत संघका राष्ट्रपति मिखाइल गोर्बाचेभले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएको लगभग तीस वर्ष पुरानो भएको छ। यससँगै उनले रुसका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति बोरिस येल्तसिनलाई राष्ट्रपति पदको अधिकार हस्तान्तरण गरेका थिए ।

तर यसपछि रुसी महासंघ नामको नयाँ राष्ट्र अस्तित्वमा आएपछि आफ्नो पहिचानलाई लिएर संकटको सामना गर्नुपर्‍यो ।

पहिचान संकट

यस्तो अवस्थामा सोभियत संघको विघटनसँगै रुसले आफ्नो लागि रुसी राष्ट्रिय पहिचान बनाउन प्रयास थाल्यो । तर यो धेरै जटिल प्रक्रिया थियो किनभने रूस धेरै जाति र राष्ट्रियताहरूको देश हो, त्यहाँ ठूलो परम्पराहरू छन् जुन यसको साम्राज्यवादी इतिहाससँग जोडिएको छ।”

सन् १९९० को दशकमा रुसले आफ्नो राष्ट्रिय पहिचानसँगै पश्चिमी विश्वसँगको सम्बन्धलाई परिभाषित गर्न थाल्यो।

तर अमेरिका र पश्चिमले रुसलाई सोभियत युग र शीतयुद्धको अन्त्यपछि सोभियत संघजस्तै महाशक्तिको रूपमा हेर्न छोडे।

रूसको अन्तर्राष्ट्रिय हैसियतको गिरावट पूर्वी युरोपमा नाटोको विस्तारको रूपमा आएको थियो, जसलाई मस्कोको प्रभाव क्षेत्र मानिन्छ।

पुटिनको आगमन

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले सोभियत संघको विघटनलाई “२० औं शताब्दीको विश्व राजनीतिको सबैभन्दा नराम्रो त्रासदी” भनेर वर्णन गर्दा रुसको मामिला हेर्ने पर्यवेक्षकहरू सहमत छन्।

पुटिनले भनेका थिए, “यो सोभियत संघको नाममा ऐतिहासिक रुसको विघटन थियो। हामी छुट्टै देश बन्यौं। हामीले १००० वर्षमा बनाएका धेरै कुरा गुमायौं।”

त्यसकारण पुटिनले सन् २००० मा सत्तामा आएदेखि नै अमेरिका र त्यसका नाटो सहयोगीहरूले वर्षौंसम्म अपमान भोगेपछि रुसलाई एक पटक विश्व शक्ति बनाउने दृढ संकल्प रहेको स्पष्ट पारेका छन्।

सन् १९९० मा असफल प्रजातन्त्रीकरण प्रक्रियापछि रुस पतन र दिवालियापनको अवधिबाट गुज्रिरहेको बेला पुटिनले आफूलाई रुसको मसीहाको रूपमा हेर्छन्। पुटिनले रुसलाई बचाएर अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा रणनीतिक चरित्रको भूमिकामा ल्याएका छन् ।

यो पनि सत्य हो कि नब्बे दशकपछि पुटिनले आफ्नो देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सुनिने ठाउँमा पुर्याए । नब्बे दशकलाई रुसमा हराएको दशक मानिन्छ।

केजीबी जासूस देखि राष्ट्रपति सम्मको यात्रा

सोभियत संघको खुफिया एजेन्सी, KGB, को लागि १६ वर्षसम्म जासूसको रूपमा सेवा गरेपछि पुटिनले आफ्नो राजनीतिक करियर सुरु गर्न १९९१ मा राजीनामा दिए।

यसपछि सन् १९९९ मा पुटिन अन्तरिम राष्ट्रपति निर्वाचित भए र त्यसको चार महिनापछि भएको निर्वाचनमा पुटिन पूर्णकालिक राष्ट्रपति निर्वाचित भए ।

यति मात्र होइन, यसपछि पुटिन सन् १९५३ मा दिवंगत सोभियत नेता जोसेफ स्टालिनपछि सबैभन्दा लामो समय राष्ट्रपति बने ।

यस वर्ष अप्रिलमा भएको संवैधानिक सुधारसम्बन्धी विवादास्पद राष्ट्रिय मतदानले उनलाई २०२४ मा चौथो कार्यकाल समाप्त भएपछि पनि सत्तामा रहने मौका दिएको छ। यस्तो अवस्थामा ६९ वर्षीय पुटिन सन् २०३६ सम्म सत्तामा रहन सक्छन् ।

उनका आलोचकहरूले सोभियत संघको समयमा राष्ट्रपति पुटिनले आफूलाई जसरी ढाल्छन् त्यसले विश्वलाई हेर्ने दृष्टिकोणलाई आकार दिएको दाबी गर्छन्।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.